Ο Φουτουρισμός είναι ένα καλλιτεχνικό και κοινωνικό κίνημα που ξεκίνησε στην Ιταλία στις αρχές του 20ου αιώνα, το οποίο αργότερα αναπτύχθηκε και στην Ρωσία. Δίνει έμφαση στον δυναμισμό, στην τεχνολογία, στην ταχύτητα, στην βία, στην νεότητα και σε αντικείμενα όπως αυτοκίνητα, αεροπλάνα, και βιομηχανικές πόλεις. Βασικοί εμπνευστές ήταν οι Ιταλοί Filippo Tommaso, Marinetti, Umberto Buccioni, Carlo Carra, Fortunato Depero, Gino Severini, Giacomo Balla και Luigi Russoto. Δόξασαν τον μοντερνισμό και είχαν στόχο να ελευθερώσουν την Ιταλία από το βάρος του παρελθόντος τους. Μεταξύ των σημαντικών εργασιών των Φουτουριστών ήταν το Μανιφέστο του Φουτουρισμού από τον Marinetti, το γλυπτό του Boccioni, “Unique forms of Continuity in Space”, ο πίνακας του Balla “Abstract Speed+Sound” και το “The Art of Noises” του Russolo.

Ο Φουτουρισμός ήταν ένα ουτοπικό κίνημα στον χώρο της λογοτεχνίας, της ποίησης, της γλυπτικής, της μουσικής, του θεάτρου, της αρχιτεκτονικής, του Industrial Design, του urban design, του fashion, ακόμα και της μαγειρικής αλλά και τα textile, του interior design, του σχεδιασμού και της γραφιστικής, που ευδοκίμησε μεταξύ του 1909 και του 1920. Επιπλέον, προωθούσε την ανάπτυξη των κάθε μορφής επικοινωνιών μεταξύ των ανθρώπων και μέσω αυτών την αμφίδρομη ενημέρωση για τεχνικές θεωρήσεις, ώστε με την σύνθεσή τους να προκύψουν δημιουργίες νέων βιομηχανικών προιόντων.

Και το σημαντικό, ότι ο Φουτουρισμός, υπήρξε προφητικός και εκ της ρίζας της λέξης Futur=μέλλον. Ο Μαρινέτι θεωρείται πιο προφητικός ακόμα και από τον Ιούλιο Βέρν ο οποίος προέβλεπε τις εφευρέσεις όμως ο Μαρινέτι προέβλεψε την αλλαγή στην ψυχοσύνθεση και στον μελλοντικό δηλαδή τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Όπως γράφει χαρακτηριστικά στο Μανιφέστο του ο ίδιος: “Ο Φουτουρισμός βασίζεται στην πλήρη ανανέωση της ανθρώπινης ευαισθησίας, που προκαλείται από τις μεγάλες επιστημονικές ανακαλύψεις. Οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν τηλέγραφο, το τηλέφωνο, το ποδήλατο, την μοτοσυκλετα, το αυτοκίνητο, το υπερωκεάνειο, το πηδαλιοχούμενο, το αεροπλάνο, τον κινηματογράφο, την μεγάλη εφημερίδα, δεν έχουν ανακαλύψει ακόμη πως αυτά τα μέσα επικοινωνίας, μεταφοράς και πληροφόρησης ασκούν αποφασιστική επίδραση στην ψυχή μας.

Και πράγματι άλλαξαν τελείως τον τρόπο ζωής και επικοινωνίας των ανθρώπων. Ουσιαστικά οι επικοινωνίες ανέτρεψαν τον παλαιό τρόπο ζωής. Έβγαλαν τον κόσμο από την απομόνωση και σήμερα επικοινωνούν οι πάντες με τους πάντες, ώστε καθετί που συμβαίνει στην μια άκρη του κόσμου, γνωστοποιείται στους υπόλοιπους σε δευτερόλεπτα. Ο Μαρινέτι ενέπνευσε και άλλους καλλιτέχνες, κυρίως νέους ζωγράφους, όπως ο Boccioni, θεωρούμενος υπαρχηγός, που αυτός έγραψε ένα Φουτουριστικό Μανιφέστο το 1910. Ο Φουτουρισμός πέρα από καλλιτεχνικό, υπήρξε ένα κοινωνικό κίνημα με πολιτικές προεκτάσεις, που προσέβλεπε στην ανάπτυξη της Ιταλίας με τον άμεσο και ίσως “βίαιο” εκσυγχρονισμό της Βιομηχανίας. Αυτό επιτεύχθηκε τελικά και η Ιταλία είναι σήμερα μια από τις κύριες βιομηχανικές χώρες του κόσμου.

Ωστόσο, αυτό ξεκίνησε και αναπτύχθηκε ταυτόχρονα με την ανάπτυξη του φασισμού στην χώρα, κάτι με το οποίο συνδέθηκε ο Φουτουρισμός, που άθελά του αποτέλεσε την βασική φασιστική προπαγάνδα. Έτσι, για πολλούς ίσως άδικα, θεωρείται ότι η σύνδεση με τον φασισμό αποτελεί το μεγάλο αρνητικό σημείο του Φουτουρσιμού. Ο Φουτουρισμός διαλύθηκε ως οργανωμένο κίνημα με το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, γιατί οι περισσότεροι εκφραστές του κινήματος σκοτώθηκαν κατά την διάρκειά του. Αν και ο Φουτουρισμός σε μεγάλο βαθμό είναι ένα καθαρά Ιταλικό φαινόμενο, υπήρξαν παράλληλα κινήματα στην Ρωσία, όπου μερικοί Ρώσοι Φουτουριστές προσπάθησαν να βρουν δικές τους ομάδες σε άλλες χώρες, όπου υπήρχαν λίγοι Φουτουριστές, ή κινήματα εμπνευσμένα από τον Φουτουρισμό.

Οι Φουτουριστές επηρέασαν τρομερά τα textile. Τόσο στην μόδα αλλά κυρίως στα Home Textile και στα χαλιά οι επιρροές είναι εμφανέστατες για μια περίοδο, ουσιαστικά πολεμική, που ο σχεδιασμός και η παραγωγή των Home Textile και χαλιών έρχεται σε δεύτερη μοίρα. Παρ’ όλο το εκρηκτικό και πολεμικό περιβάλλον του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, υπήρξαν μεγάλες παραγωγές, οι περισσότερες με Φουτουριστικό αέρα, τόσο στην Ιταλία, όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Στην Ανατολή και στα χειροποίητα χαλιά, βλέπουμε τον Φουτουρισμό να κυριαρχεί στην Περσία, που είχε σημαντικό ρόλο σε αυτήν την πολεμική περίοδο,όπου τέτοια χαλιά με απόλυτη επιρροή στόλιζαν όλα τα σπίτια της οικονομικής και πνευματικής ελίτ της χώρας.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ