Ο Cubism (Κυβισμός) είναι ένα πρωτοποριακό καλλιτεχνικό κίνημα στις αρχές του 20ου αιώνα, που προκάλεσε επανάσταση στην Ευρωπαική ζωγραφική και γλυπτική και ενέπνευσε σχετικά ανάλογα κινήματα στην μουσική, στην λογοτεχνία, στην αρχιτεκτονική και στην γραφιστική. Στα έργα τέχνης του Κυβισμού, τα αντικείμενα έχουν αναλυθεί, διασπασθεί και ανασυντεθεί σε μια αφηρημένη φόρμα, αντί της απεικόνισης του αντικειμένου του θέματος από μια μοναδική οπτική. Ο καλλιτέχνης απεικονίζει το θέμα από μια πολυεπίπεδη οπτική για να το εκπροσωπήσει από μια ευρύτερη αντίληψη.  Ο Cubism θεωρήθηκε ως εκείνο που επηρέασε γενικότερα τις τέχνες περισσότερο από όλα τα άλλα καλλιτεχνικό κίνημα του 20ου αιώνα.

Ο όρος Κυβισμός (Cubism) χρησιμοποιήθηκε σε έκταση σε συσχέτιση με την ευρεία ποικιλία της τέχνης που δημιουργούνταν στο Παρίσι στην Montmartre και στο Montparnasse, αλλά και στο Puteaeux στα περίχωρά του, κατά την δεκαετία του 1910 και καθ’όλη την διάρκεια εκείνης του 1920. Στο κίνημα με πρωτοπόρους τον Pablo Picasso και τον Georges Braque εντάχθηκαν και οι Jean Metzinger, Albert Gleizes, Robert Deleuman, Henri Le Fauconnier, Juan Gris και Fernand Leger. Μια αρχική επιρροή, που οδήγησε στον Κυβισμό ήταν η αντιπροσώπευση των τρισδιάστατων μορφών και σχημάτων, στις τελευταίες δουλειές του Paul Cezanne. Μια αναδρομική έκθεση ζωγραφικής του Cezanne οργανώθηκε στο Salon d Automne του 1904, ενώ τρέχουσες εργασίες του εξετέθηκαν στην ίδια έκθεση το 1905 και 1906 και ακολούθησαν άλλες δύο αναμνηστικές μετά το θάνατό του (του Cezanne) το 1907.

Αυτές οι εκθέσεις φαίνεται ότι επηρέασαν σοβαρά τους Κυβιστές. Στην Γαλλία αναπτύχθηκαν παρακλάδια του Cubism συμπεριλαμβανομένου του Orphism, της Abstract Art και αργότερα του Purism. Η επίπτωση του Cubism ήταν εκτεταμένη και σε ευρύ φάσμα στην Γαλλία και σε άλλες χώρες. Πολλά καλλιτεχνικά κινήματα όπως ο Futurism, ο Suprematism, ο Dada, ο Constructivism, ο Votisism, ο De Stijl και η Art Deco αναπτύχθηκαν σε απάντηση στον Κυβισμό. Οι πίνακες του πρώιμου Furutism κράτησαν από κοινού με τον Cubism την συγχώνευση του παρελθόντος με το παρόν, στην εκπροσώπηση της διαφορετικής οπτικής του θέματος, εικονιζόμενου ταυτόχρονα ή διαδοχικά. Επίσης συνέβαινε το ίδιο ακριβώς με την αποκαλούμενη Multiple perpective art, (τέχνη της πολλαπλής  προοπτικής), όταν ο Constructivism ήταν επηρεασμένος από την τεχνική του Picasso στην δημιουργία γλυπτών από ξεχωριστά στοιχεία.

Άλλες κοινές διακλαδώσεις μεταξύ αυτών των ανόμοιων καλλιτεχνικών κινημάτων περιλαμβάνοντας την πολύπλευρη ή απλοποίηση των γεωμετρικών μορφών και την σύνδεσή τους με αυτοματοποιημένη εξέλιξη του μοντέρνου τρόπου ζωής. Τελικά ο κυβισμός είναι αδιαμφισβήτητα το πιο σημαντικό κίνημα στην ιστορία της μοντέρνας τέχνης. Ο “μέγας” Cesanne ερεύνησε όσο κανείς άλλος τα γεωμετρικά σχήματα όπως ο κώνος, η σφαίρα, ο κύλινδρος, ο κύβος και κάτα κάποιο τρόπο εκείνος καθιέρωσε τις κάθετες παράλληλες γραμμές, ώστε να δείχνουν το βάθος στον ορίζοντα. Ήταν εκείνος που επέβαλε τα έντονα χρώματα, κόκκινο, κίτρινο, λίγο μπλέ “για να νοιώσουμε τον αέρα”,  έχοντας την μεγάλη ανάγκη να εισάγουμε μέσα στο φως της φύσης. Η διαφορά είναι της παράστασης που διασκορπίζεται οπτικά στον ορίζοντά μας. Είναι πασιφανής και αναμφίβολη η τοποθέτηση, ότι ο κυβισμός συνδέεται με τον Cesanne αφού ακόμα και ο ηγέτης του, ο Μπράκ έκανε κυβιστικά έργα παρακολουθώντας τα έργα εκείνου σχολαστικά.

Υπάρχουν διάφορες απόψεις για τις ανά χρονικές περιόδους κατάταξη της ιστορίας του κυβισμού. Κατά μία έχουμε την Σεζανική περίοδο (1906-1910) τον αναλυτικό κυβισμό (1910-1912), τον συνθετικό κυβισμό (1912-1914), τον Ορφισμό (1914-1921). Άλλοι ιστορικοί, καθορίζουν τις “φάσεις” του κυβισμού διαφορετικά: Proto-Cubism (1907-1908) Early Cubism (1909-1914) Crystal Cubism (1914-1918) Cubism μετά το 1918. Δεν μπορεί κανείς να παραλείψει την τρομερή επιρροή του Cubism στην Εγγύς και Άπω Ανατολή. Όλοι οι Ασιάτες σπουδαστές στην “Ecole nationale Superieuer des Beaus Arts” επέστρεψαν στις χώρες τους μεταφέροντας μια κατανόηση και βαθειά αντίληψη της μοντέρνας τέχνης που κυρίρχα περιλαμβάνει τον κυβισμό. Ιδιαίτερα στην Ιαπωνία και Κίνα οι τέχνες συνολικά, επηρεάστηκαν από τον Κυβισμό, μέσα από μεταφράσεις αντίστοιχων περιοδικών τις δεκαετίες του 1910 και 1920.

Ήταν τόσο μεγάλη η επιρροή και επίδραση του Κυβισμού πέρα από τα εικαστικά, στην γλυπτική, στην λογοτεχνία, στην μουσική, στην γραφιστική, στην μόδα της εποχής μέσα από τους σχεδιασμούς των υφασμάτων, αφού αποτέλεσε ανατροπή διαιρώντας τον τότε κομψευμόμενο κόσμο στα δύο. Στους Μοντέρνους (Κυβιστές) και στους Συντηρητικούς. Από την άλλη, στο Home Textile, η Ευρωπαική ταπητουργία επέβαλε το μοντέρνο χαλί με κυβιστικά σχέδια. Αν και ακούγεται η Art Nouveau και περισσότερο η Art Deco σαν τάσεις καλλιτεχνικές με ευρεία αποδοχή, πρέπει να δεχθούμε ότι ο Κυβισμός ήταν κάτι πολύ μεγαλύτερο. Ήταν, γιατί οι καλλιτέχνες που τον εκπροσωπούν διατηρούν μέχρι σήμερα μια αέναη, ατέλειωτη και αστείρευτη ακτινοβολία και γιατί το ιδιαίτερο ύφος και οι ξεχωριστές μορφές του κυβισμού επηρέασαν σημαντικά όλους τους τομείς της σύγχρονης ζωής άλλωτε περισσότερο και άλλωτε λιγότερο.

Ο Cubism ουσιαστικά επέβαλε σαν εξέλιξη την Art Deco και καθιέρωσε το μοντέρνο, το σουρεαλιστικό, το αφηρημένο και αποτέλεσε την βάση στην οποία στηρίχθηκαν όλοι οι ελίτ διανοητές του Παρισιού, και άνοιξαν τον δρόμο για μια σειρά από εξεγέρσεις και ανατροπές που καθόρισαν πολιτικά και ιστορικά την Ευρωπαική πορεία μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Κυβισμός και κυρίως οι καλλιτέχνες που τον συγκρότησαν ήταν η “μαγιά” που φούσκωσε, δείχοντας τον δρόμο και παρέχοντας εκείνα τα ψήγματα που οδήγησαν στην Μπαουχάους στους υπαρξιστές, στον Μάη του ‘68, στους Χίππυς και στους σύγχρονους νεοφιλοσόφους που πήραν μαθήματα από την κοσμοθεωρία της αυτοσυγκέντρωσης και του διαλογισμού και την αντίληψη για την ζωή της Ανατολής.

Το χειροποίητο χαλί στην Abstract εκδοχή του αποπνέει “καθαρόαιμο” cubism στα κόκκινα, κίτρινα, μπλέ, στις κάθετες παράλληλες γραμμές, τις προοπτικές και κάθε τέτοιο χειροποίητο χαλί είναι ένας μικρός “Picasso”, που διακοσμεί το χώρο μας, προφέροντας τον αέρα της καλλιτεχνικής ελευθερίας και ανεξαρτησίας. Είναι σημαντικό με μια προσιτή τιμή να μπορούμε να τοποθετούμε στο πάτωμα (με μεγαλύτερη ακτινοβολία από ότι ο τοίχος) ένα έργο, φτιαγμένο από τον απλοικό δημιουργό της Ανατολής που ενστερνίστηκε το “προχωρημένο” της αφηρημένης τέχνης και αφού αναμοχλεύθηκε με την καθιερωμένη κουλτούρα του, παρουσίασε ένα δημιούργημα Cubism αλλά με παραδοσιακό Ethnic άρωμα Ανατολής.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ