Ένα μοναδικό χειροποίητο χαλί με σημαντική πολιτική ιστορία. Η ιστορία του ανάγεται στην εποχή της δεκαετίας του ’30 με τις Δίκες της Μόσχας, και ειδικά στην Δίκη των εικοσιενός, όπου καταδικάστηκε ο Νικολάι Μπούχαριν τον Μάρτιο του 1938. Μεταξύ των εικοσιένα, ήταν και ένας εγγονός ή δισέγγονος του παλαιού Εμίρη της Μπουχάρας του 19ου αιώνα, γιός του Σάιντ Αλίμ Χαν κληρονομικού Εμίρη την δεκαετία του ’20, που είχε συμμαχίσει με τους Εγγλέζους εναντίον των Σοβιετικών. Ο γιός του με το στίγμα του “προδότη” του πατέρα του, ήταν μέσα στους εικοσιένα κατηγορούμενους. Τότε, κάποιος φίλος του, που ήταν στην “αυλή” του Στάλιν, έπεισε των Στάλιν ή κάποιον με ισχύ υπασπιστή του και τελικά αθωώθηκε. Νοιώθωντας μεγάλη υποχρέωση, παρήγγειλε στο αρχαιότερο εργαστήριο χαλιών της Μπουχάρα (όπου η ποιότητα ήταν “παρασάγγας” ανώτερη από τα συνήθη της εκεί οικιακής ταπητουργίας) ένα χαλί σε εξαιρετική πυκνότητα, ώστε να μην διαφέρει καθόλου από πίνακα ζωγραφικής, με την προσωπογραφία του Στάλιν.
Αφού το παρέλαβε, το έστειλε στην Μόσχα με έναν δικό του συγγενή. Όμως όταν ο απλοικός συγγενής έφθασε στην Μόσχα, είχε περάσει πάνω από ένας χρόνος από τη Δίκη και ήταν οι μέρες που είχε μόλις ξεσπάσει ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος με την Γερμανία και την Ρωσία να εμπλέκονται συμπιέζοντας την Πολωνία. Ο πόλεμος αυτός δημιούργησε μια χαώδη κατάσταση στην Μόσχα, αποκλείοντας τον συγγενή του από την δυνατότητα προσέγγισης του Στάλιν ή του επιτελείου του. Αυτή η εκκρεμότητα της παράδοσης του χαλιού στον Στάλιν καθυστερούσε, χωρίς να βλέπει σοβαρές προοπτικές εκτέλεσης της αποστολής του, ενώ παράλληλα, τα λιγοστά χρήματα του τελείωναν, οπότε και αν παρέτεινε την παραμονή του δεν θα μπορούσε να επιβιώσει. Έχοντας σαν μοναδικό περιουσιακό στοιχείο το χαλί, σκέφτηκε να το πουλήσει και να το ενεχυριάσει. Προτίμησε την ενεχειρίαση και με τα χρήματα που έλαβε, κατάφερε να επιστρέψει στην Μπουχάρα.
Όταν ο απόλυτα υποχρεωμένος στον Στάλιν, λόγω της αθώωσής του έμαθε για την αποτυχία της παράδοσης, και ιδιαίτερα για το ενέχυρο, θύμωσε έντονα και ταξίδεψε αμέσως στην Μόσχα όπου, αφού πλήρωσε τον ενεχυροδανειστή, το παρέλαβε και επέστρεψε στην πόλη του. Άλλωστε, αν και βρισκόνταν στην Μόσχα, όμως εν μέσω πολεμικών συγκρούσεων, κατάλαβε ότι θα ήταν άκαιρο και μάλλον αδύνατο να δωθεί το χαλί στον Στάλιν ή στους επιτελείς του. Αργότερα, όταν οι Σοβιετικοί μπήκαν στο Αφγανιστάν το 1979 ήταν μαζί τους και ο εγγονός του Σάιντ Αλίμ Χαν ως αξιωματικός του Κόκκινου Στρατού. Εκεί στην πόλη Mazaar-I-Sharif του Αφγανιστάν, όπου είχε εγκατασταθεί η μονάδα του, γνώρισε, ερωτεύτηκε και τελικά παντρεύτηκε μια Τουρκομάνα και λίγο πριν φύγουν το 1989 οι Σοβιετικοί παραιτήθηκε από τον στρατό και εγκαταστάθηκε μόνιμα εκεί.
Λίγα χρόνια μετά, έχοντας κάποια οικονομικά προβλήματαν θέλησε να πουλήσει το πολύτιμο χαλί του, που είχε φέρει στο Αφγανιστάν μαζί με άλλα προσωπικά του αντικείμενα από την πόλη της Μπουχάρα. Τότε, προσέγγισε ένα Τουρκομάνο, τον Abdul Gadir, που είχε με τον αδελφό του μια πολύ μεγάλη οικοτεχνία χειροποίητων χαλιών στο Άτοκ του Πακιστάν, με μεγάλες εξαγωγές σε Ευρώπη και Αμερική, ο οποίος και το αγόρασε γιατί λάτρευε ως Θεό τον Στάλιν.
Αρχές δεκαετίας του 2000, περίπου ταυτόχρονα με την Αμερικανική εισβολή στο Αφγανιστάν, ο αγοραστής των χειροποίητων χαλιών ΑΙΩΝ1922 με συναλλαγματικής φύσεως ενέργειες σχετικά με τις εξαγωγές του Gadir, σε συνεννόηση με Περσική Τράπεζα στο Ντουμπάι, διασφάλισε τον Abdul Gadir από τον κίνδυνο κατάσχεσης των τεράστιων αποθεμάτων του. Λόγος για κατάσχεση, ήταν ότι ο πρώτος ξάδελφός του, ο συνονόματος Abdul Gadir ήταν ο στρατηγός και αρχηγός της τότε “Βόρειας Συμμαχίας” που πολεμούσε με φανατισμό τους Αμερικανούς εισβολείς. Τότε οι Αμερικανοί δέσμευαν κάθε περιουσιακό στοιχείο, που θα μπορούσε να περιέλθει στη “Βόρεια Συμμαχία”.
Ο Gadir λάτρευε παθολογικά τον Στάλιν και το χαλί αποτελούσε ένα ιερό κειμήλιο για αυτόν. Στην συνάντηση μετά την τακτοποίηση της κατάσχεσης από τον αγοραστή των χειροποίητων χαλιών ΑΙΩΝ1922, θέλοντας να εκπληρώσει την μεγάλη υποχρέωση, και να δείξει την εκτίμησή του, προσέφερε ως δώρο το “λατρεμένο” του χαλί, προβάλλοντας και την θυσία από την στέρησή του. Ωστόσο για τον αγοραστή μια τέτοια κίνηση θα υπερκάλυπτε την όποια μεγάλη υποχρέωση και έτσι εκείνος αρνήθηκε την δωρεά, ενώ ύστερα από πολλές και χρονοβόρες διαπραγματεύσεις, συμφώνησαν να πληρώσει τα χρήματα που είχε πληρώσει στον αρχικό ιδιοκτήτη ο Gadir στο Mazaar-I-Sharif, όταν το αγόρασε. Έτσι, με την πληρωμή των χρημάτων αυτών, για τον Gadir η όποια ζημία δεν θα ήταν οικονομική, αλλά συναισθηματική και πολιτική. Αυτή είναι η ιστορία ενός χειροποίητου χαλιού σχεδόν 90 ετών με πολλές “πολιτικές” πέραν από τις εμφανείς “πολιτιστικές” και αφανείς καλλιτεχνικές ρίζες του.
